Empathie brengt ons in verbinding, voorbij onze verschillen


Geen beter moment dan nu om het talent empathie in de schijnwerpers te zetten. We leven in een tijd waarin polarisatie voorgrond is, mensen zich niet gehoord voelen en tegenstellingen niet alleen groter worden, maar ook steeds mondiger worden geuit, bijvoorbeeld via social media. Tegelijkertijd is er een toenemende behoefte bij mensen naar een ‘samen’, naar een wij-gevoel in diversiteit, naar solidariteit en verbinding. Denk aan de Women’s March of de Black Lives Matter bewegingen in Amerika. Ook in Nederland roept een nieuwe generatie op tot verdraagzaamheid. Zo schreef Jesse Klaver recentelijk een essay over ‘De Empathische Samenleving’.

Problemen, onzekerheden en tegenstellingen zijn van alle tijden. De rol die hierbij wordt weggelegd voor empathie is echter nieuw. Empathie wordt in deze context steeds vaker genoemd als hét antwoord.

Ik werk al 20 jaar als communicatietrainer en Gestalt-therapeut en ben daarin veel bezig met de kracht van empathie. Ook ik geloof dat dit een antwoord biedtzowel voor alledaagse problemen in contact tussen mensen, als voor problemen op grotere schaal in de samenleving. Ik zie in empathie de oplossing voor verbinding en de brug over tegenstellingen.

Maar om die oplossing te laten slagen, moeten we wel begrijpen wat empathie precies is. “Heb je inlevingsvermogen?”. Ja. En dan? “Heb je begrip voor een ander?”. Ja. En nu?

We weten vaak wel wat de termen betekenen, maar dan? Wat volgt? Hoe doen we dit eigenlijk als het er echt op aan komt? Hoe handel je met empathie? Wat doe je als een collega bij je aanklopt, die zich niet gehoord voelt? Kun je wel verbinden met een buurman die fundamenteel anders denkt? Of belangrijker nog: wil je dat wel? Want daar ligt voor mij de crux.

Zoals ik het zie: empathie is een keuze. Een keuze om een relatie op te bouwen met een ander; je collega, je buurman, je partner, je kind, ondanks onze verschillen. Het is een keuze om empathie in te zetten en samen tot oplossingen te komen voor een gemeenschappelijk belang. We hebben bijvoorbeeld allemaal de kracht om te kiezen om te luisteren naar wat de ander voelt bij het verhaal dat hij of zij vertelt. Niet luisteren om te antwoorden, maar luisteren om te begrijpen en ‘in te voelen’, stil te zijn en te begrijpen wat de ander zegt. Empathie is luisteren met je hart en brengt ons zo voorbij onze verschillen, naar de kern van ons samen zijn.

 

De één gaat dit misschien beter af dan de ander, maar ik heb goed nieuws: empathie kun je leren! Dat begint bij het herkennen van empathie in 3 belangrijk gebieden:

Empathie naar jezelf.

Empathie naar de ander.

Empathie naar de omgeving/situatie.

 

Met de laatste twee zijn we vaak wel bekend, maar empathie naar jezelf wordt doorgaans onderschat of zelfs vergeten. Toch is juist in dit gebied empathie essentieel om een brug te kunnen slaan naar de ander. Je kunt je buurman misschien wel begrijpen en zijn situatie invoelen, maar als je jouw eigen gevoelens niet begrijpt ten opzichte van die ander of de situatie, of niet empathisch naar je eigen behoefte bent, kan de boel alsnog escaleren. Omdat soms het probleem niet bij die ander ligt…

Empathie naar jezelf gaat over je eigen gevoelens, die te leren begrijpen en integreren. Gevoelens die niet ‘gebruikt’ worden om te integreren of te verwerken, gaan zorgen voor emotionele ‘opslag’ en dat wordt vanzelf projectie. Jezelf goed begrijpen en zorg dragen voor het verwerken van je eigen gevoelens is een belangrijke stap naar het ‘samen’ en naar het ‘ons’.

Je bent zelf verantwoordelijk voor de wereld die jij ziet. Dit is allemaal terug te voeren naar hoe bewust jij omgaat met je eigen gevoel. Het antwoord naar een wij-gevoel begint dus eigenlijk bij bewustzijn van jouw eigen gevoel.

In navolging van deze blog zal ik vaker en dieper op deze thema’s en tools ingaan en wat meer hierover uitleggen. In de politieke strijd legt Jesse Klaver in zijn essay het belang van empathie uit vanuit een politiek oogpunt. Zo ook is het mijn wens dat er nog meer aandacht gegeven zal worden aan ons empathisch vermogen, zodat we dit bewust kunnen inzetten om de verbinding te zoeken naar elkaar, naar het ‘ons’.

Empathie is het zoeken naar verbinding en het accepteren van verschillen. Dat is niet altijd makkelijk, maar het is het zeker waard. Zeker nu en in een toekomst waarin diversiteit en het verlangen naar het wij-gevoel hand in hand zullen gaan.

Empathie brengt ons in verbinding, voorbij onze verschillen.

Reacties(0)

Geef uw react